കാലാവസ്ഥ മാറുമ്പോഴും ജലദോഷത്തിനൊപ്പവുമൊക്കെ കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് മൂക്കടപ്പുണ്ടാകാറുണ്ട്. ശ്വാസോച്ഛ്വാസത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്ന ഈ ബുദ്ധിമുട്ട് കാണുമ്പോൾ രക്ഷിതാക്കൾക്കും വിഷമം തോന്നും. 

ജീവിതത്തിന്റെ ആദ്യ മാസങ്ങളിൽ കുഞ്ഞുങ്ങൾ കൂടുതൽ സമയവും മൂക്കിലൂടെയാണ് ശ്വസിക്കുന്നത്. പാൽ കുടിക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുമ്പോഴും ശ്വാസമെടുക്കാൻ മൂക്കിനെയാണ് പൂർണ്ണമായും  കുഞ്ഞുങ്ങൾ ആശ്രയിക്കുന്നത്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ മൂക്കടപ്പ് ഉണ്ടാകുമ്പോൾ കുഞ്ഞിന് എല്ലാം പ്രയാസകരമായി മാറുന്നു:

• പാൽ കുടിക്കുമ്പോൾ കുഞ്ഞ് അസ്വസ്ഥത പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു

• ഉറക്കം തടസ്സപ്പെടുന്നു

• നിർത്താതെയുള്ള കരച്ചിൽ കൂടുന്നു

• അതുകാണുമ്പോൾ മാതാപിതാക്കൾ ആശങ്കാകുലരാകുന്നു

കുഞ്ഞുങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന മിക്ക മൂക്കടപ്പും സങ്കീർണ്ണമാകാറില്ല, ഒട്ടുമിക്ക അവസരങ്ങളിലും വീട്ടിൽ തന്നെ അവ പരിഹരിക്കാൻ നമുക്ക് സാധിക്കും.

മൂക്കടപ്പിനുള്ള കാരണങ്ങൾ എന്തെല്ലാമാണെന്നും അവ പരിഹരിക്കാൻ ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗങ്ങളെന്തെല്ലാമെന്നും നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കാം.

എന്തുകൊണ്ടാണ് കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് പെട്ടെന്ന് മൂക്കടപ്പുണ്ടാകുന്നത്?

കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ മൂക്കിനുള്ളിലെ ശ്വസന പാതകൾ (Nasal passages):

വളരെ ഇടുങ്ങിയതാണ്, ചെറിയൊരു തടസ്സം പോലും വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കും. സംവേദനക്ഷമത കൂടുതലായതിനാൽ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ പോലും പെട്ടെന്ന് അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാകുന്നു. പൊടിയോ തണുപ്പോ ഏൽക്കുമ്പോൾ കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ ശരീരം ഉടനടി പ്രതികരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് നീർവീക്കം വരാനും സാധ്യത ഏറെയാണ്. മൂക്കിനുള്ളിലെ ചർമ്മം വേഗത്തിൽ വീർക്കാനും ശ്വാസതടസ്സമുണ്ടാക്കാനും ഇത് ഇടയാക്കുന്നു.

വളരെ ചെറിയ അളവിൽ കഫം (Mucus) ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും അവരുടെ ശ്വസനം തടസ്സപ്പെടാൻ അത് കാരണമാകും.

കുഞ്ഞുങ്ങളിലെ മൂക്കടപ്പിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ

1. വൈറൽ അണുബാധകൾ (ജലദോഷം)

മൂക്കടപ്പിന് ഏറ്റവും പ്രധാന കാരണം ഇതാണ്. ഒരു വർഷത്തിൽ പലതവണ കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് ജലദോഷം വരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

2. വരണ്ട അന്തരീക്ഷവായു

എയർ കണ്ടീഷണറുകളുടെ ഉപയോഗവും തണുപ്പുകാലത്തെ വരണ്ട വായുവും മൂക്കിനുള്ളിലെ ഈർപ്പം ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ഇത് കഫം കട്ടിപിടിക്കാനും മൂക്കടപ്പിനും കാരണമാകുന്നു.

3. അസ്വസ്ഥത സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ

• വീടിനുള്ളിലെ പൊടിപടലങ്ങൾ

• പുക (സിഗരറ്റ് പുകയോ അടുപ്പിലെ പുകയോ)

•  സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ (പെർഫ്യൂം, പൗഡർ തുടങ്ങിയവ)

• ചന്ദനത്തിരിയുടെ പുക

• അന്തരീക്ഷ മലിനീകരണം

4. നവജാതശിശുക്കളിലെ സ്വാഭാവികമായ മൂക്കടപ്പ്

ചില കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് ജനനശേഷം ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ അണുബാധയൊന്നുമില്ലാതെ തന്നെ ചെറിയ രീതിയിൽ മൂക്കടപ്പുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഗർഭപാത്രത്തിന് പുറത്തുള്ള അന്തരീക്ഷവുമായി കുഞ്ഞിന്റെ ശരീരം പൊരുത്തപ്പെടുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്.

മൂക്കടപ്പ് മാറ്റാൻ സുരക്ഷിതവും ഫലപ്രദവുമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ

ശാസ്ത്രീയമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടതും ശിശുരോഗ വിദഗ്ദ്ധർ (Pediatricians) നിർദ്ദേശിക്കുന്നതുമായ രീതികൾ താഴെ പറയുന്നു:

1. നേസൽ സലൈൻ ഡ്രോപ്‌സ് 

കുഞ്ഞുങ്ങളിലെ മൂക്കടപ്പ് മാറ്റാനുള്ള ഏറ്റവും സുരക്ഷിതവും ഫലപ്രദവുമായ മാർഗ്ഗമാണിത്.

സലൈൻ ഡ്രോപ്‌സിന്റെ ഗുണങ്ങൾ:

• കട്ടിപിടിച്ച കഫത്തെ (Mucus) ലയിപ്പിച്ചു കളയുന്നു

• മൂക്കിനുള്ളിലെ വരൾച്ച മാറ്റി ഈർപ്പം നിലനിർത്തുന്നു

• അസ്വസ്ഥതകൾ കുറയ്ക്കുന്നു

ഉപയോഗിക്കേണ്ട രീതി:

• കുഞ്ഞിനെ മലർത്തി കിടത്തുക

• ഓരോ മൂക്കിലും 1–2 തുള്ളി വീതം ഒഴിക്കുക

• 30–60 സെക്കൻഡിന് ശേഷം കുഞ്ഞിന് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടെങ്കിൽ  മൃദുവായി കഫം പുറത്തെടുക്കാം 

പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക: സലൈൻ ഡ്രോപ്‌സ് എത്ര തവണ വേണമെങ്കിലും ഉപയോഗിക്കാം. ഇതിന് യാതൊരു വിധത്തിലുള്ള പാർശ്വഫലങ്ങളോ  ശീലമായി മാറുമെന്ന പേടിയോ വേണ്ട.

2. നേസൽ സക്ഷൻ

സലൈൻ ഡ്രോപ്‌സ് ഉപയോഗിച്ച ശേഷം, മൂക്കിലെ കഫം നീക്കം ചെയ്യാൻ താഴെ പറയുന്നവ ഉപയോഗിക്കാം:

• ബൾബ് സിറിഞ്ച് (Bulb syringe)

• നേസൽ ആസ്പിറേറ്റർ (Nasal aspirator)

ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ:

• അമിതമായി ഉപയോഗിക്കരുത്: അമിതമായ സക്ഷൻ മൂക്കിനുള്ളിലെ അതിലോലമായ ചർമ്മത്തിന് അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കും

• വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക: ഓരോ തവണ ഉപയോഗിച്ച ശേഷവും ഉപകരണം നന്നായി കഴുകി ഉണക്കി വെയ്ക്കുക.

• ബലം പ്രയോഗിക്കരുത്: വളരെ മൃദുവായി മാത്രം കഫം വലിച്ചെടുക്കുക

മൂക്കടപ്പുള്ള കുഞ്ഞിന് ആഹാരം നൽകുന്നതിന് മുൻപും ഉറങ്ങാൻ കിടത്തുന്നതിന് മുൻപും ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് ശ്വസനം സുഗമമാക്കാൻ സഹായിക്കും.

3. വായുവിൽ ഈർപ്പം നിലനിർത്തുക 

ഒരു കൂൾ-മിസ്റ്റ് ഹ്യുമിഡിഫയർ (Cool-mist humidifier) മുറിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത് താഴെ പറയുന്ന ഗുണങ്ങൾ നൽകുന്നു:

• വായുവിൽ ഈർപ്പം നിലനിർത്തുന്നു: ഇത് മൂക്കിനുള്ളിലെ വരൾച്ച കുറയ്ക്കുന്നു

• കഫം കട്ടിപിടിക്കുന്നത് തടയുന്നു: ശ്വസനം സുഗമമാക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും

സുരക്ഷാ നിർദ്ദേശങ്ങൾ:

• ഹ്യുമിഡിഫയർ കുഞ്ഞിന് തൊടാൻ കഴിയാത്ത ദൂരത്തിൽ സുരക്ഷിതമായി വെക്കുക

• പൂപ്പലോ ബാക്ടീരിയയോ വളരാതിരിക്കാൻ എല്ലാദിവസവും ഉപകരണം വൃത്തിയാക്കുക

4. കുഞ്ഞിനെ അല്പം ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുക 

ഗുരുത്വാകർഷണം മൂക്കടപ്പ് കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും.

• പാൽ കൊടുത്ത ശേഷം കുഞ്ഞിനെ അല്പനേരം നേരെ (Upright) പിടിക്കുന്നത് ശ്വസനം എളുപ്പമാക്കും.

• കുഞ്ഞിന്റെ കിടക്കയുടെ ഒരു വശം (തലയുടെ ഭാഗം) അല്പം ഉയർത്തി വെക്കാവുന്നതാണ്.

ശ്രദ്ധിക്കുക: കുഞ്ഞിന്റെ തൊട്ടിലിനുള്ളിൽ ഒരിക്കലും തലയിണകളോ മറ്റ് മെത്തകളോ വെക്കരുത്. ഇത് കുഞ്ഞിന് ശ്വാസംമുട്ടലുണ്ടാക്കാൻ കാരണമാകും. സുരക്ഷയ്ക്കാണ് എപ്പോഴും മുൻഗണന നൽകേണ്ടത്.

5. ആവി ശ്വസിപ്പിക്കുക

നേരിട്ടുള്ള ആവി കുഞ്ഞിന്റെ ചർമ്മം പൊള്ളിക്കാൻ കാരണമായേക്കാം. അതുകൊണ്ട് അതീവ ജാഗ്രത പാലിക്കണം.

സുരക്ഷിതമായ മാർഗ്ഗം:

ബാത്ത്റൂമിൽ ചൂടുവെള്ളം (Hot shower) തുറന്നുവിട്ട്  ആവി നിറയ്ക്കുക.

കുഞ്ഞുമായി ആ മുറിയിൽ 10–15 മിനിറ്റ് ഇരിക്കുക. ഇത് മൂക്കിലെ കഫം അലിയിക്കാൻ സഹായിക്കും.

മുന്നറിയിപ്പ്: ചൂടുള്ള വെള്ളത്തിനടുത്തോ നേരിട്ടുള്ള ആവി ഏൽക്കുന്ന രീതിയിലോ കുഞ്ഞിനെ ഒരിക്കലും പിടിക്കരുത്.

6. കൃത്യമായ ഭക്ഷണം, വേണ്ടത്ര വെള്ളം

ശരീരത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് ജലാംശം (Fluids) ഉണ്ടെങ്കിൽ കഫം കട്ടിപിടിക്കാതെ ഇരിക്കാൻ സഹായിക്കും.

6 മാസത്തിന് താഴെ പ്രായമുള്ള കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക്:

• മുലപ്പാൽ അല്ലെങ്കിൽ ഫോർമുല മിൽക്ക് നൽകുന്നത് തുടരുക

• കുഞ്ഞിന് അസ്വസ്ഥതയുണ്ടെങ്കിൽ ഇടയ്ക്കിടെ കുറഞ്ഞ അളവിൽ പാൽ നൽകുന്നത് നല്ലതാണ്

മുലപ്പാലിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന പ്രതിരോധ ഘടകങ്ങൾ (Immune factors) അണുബാധ ചെറുക്കാൻ  സഹായിക്കും.

ഉപയോഗിക്കാൻ പാടില്ലാത്തവ

മുതിർന്നവർക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന പല മരുന്നുകളും കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് അപകടകരമാണ്. താഴെ പറയുന്നവ ഒഴിവാക്കുക:

• ജലദോഷത്തിനുള്ള സാധാരണ സിറപ്പുകൾ

• മൂക്കിലൊഴിക്കുന്ന സ്പ്രേകൾ (Decongestant sprays)

• മെന്തോൾ അടങ്ങിയ ക്രീമുകൾ

• എസൻഷ്യൽ ഓയിലുകൾ

• തേൻ: ഒരു വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്ക് ഒരിക്കലും തേൻ നൽകരുത്. ഇത് ‘ബോട്ടുലിസം’ (Botulism) എന്ന മാരകമായ വിഷബാധയ്ക്ക് കാരണമാകും.

• ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശമില്ലാതെ ഔഷധസസ്യങ്ങളുടെ നീരോ മറ്റ് തുള്ളിമരുന്നുകളോ മൂക്കിൽ ഒഴിക്കരുത്.

സാധാരണ മൂക്കടപ്പ് എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയാം?

പനിയോ പാൽ കുടിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടോ ശ്വാസമെടുക്കാൻ പ്രയാസമോ ഇല്ലാത്ത ചെറിയ രീതിയിലുള്ള മൂക്കടപ്പ് തികച്ചും സാധാരണമാണ്. സാധാരണയായി ഒരു ജലദോഷം വന്നാൽ അത് മാറാൻ 5 മുതൽ 7 ദിവസം വരെ സമയമെടുക്കും. ഈ സമയത്ത് കുഞ്ഞിന് ശരിയായ പരിചരണം നൽകണം.

അപകടസൂചനകൾ: ഡോക്ടറെ കാണേണ്ടതെപ്പോൾ?

താഴെ പറയുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടാൽ ഒട്ടും വൈകാതെ വൈദ്യസഹായം തേടുക:

• കുഞ്ഞ് സാധാരണയേക്കാൾ വേഗത്തിൽ ശ്വാസമെടുക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ

• ശ്വാസമെടുക്കുമ്പോൾ വാരിയെല്ലുകൾക്കിടയിലുള്ള ഭാഗം ഉള്ളിലേക്ക് കുഴിഞ്ഞു പോകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ

• ചുണ്ടുകളിലോ നഖങ്ങളിലോ നീല നിറം പടരുന്നുണ്ടെങ്കിൽ

• പാൽ കുടിക്കാൻ ഒട്ടും സാധിക്കാതെ വരികയോ വിസമ്മതിക്കുകയോ ചെയ്യുക

• കടുത്ത പനി: പ്രത്യേകിച്ച് 3 മാസത്തിന് താഴെ പ്രായമുള്ള കുഞ്ഞുങ്ങളിൽ പനി കൂടുന്നത് നല്ല ലക്ഷണമല്ല.

• അമിതമായ തളർച്ച

• തുടർച്ചയായ ഛർദ്ദി

• മൂത്രത്തിന്റെ അളവ് കുറയുക

ഇത്തരം ലക്ഷണങ്ങൾ ശ്വാസകോശത്തിലെ അണുബാധയെയോ (Pneumonia) മറ്റ് ഗുരുതരമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളെയോ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാകാം.

കുഞ്ഞുങ്ങളിലെ അലർജിയും മൂക്കടപ്പും

ഒരു വയസ്സിനു താഴെയുള്ള കുഞ്ഞുങ്ങളിൽ സാധാരണയായി ‘സീസണൽ അലർജികൾ’ (Seasonal allergies) കുറവായേ കാണാറുള്ളൂ. എങ്കിലും, താഴെ പറയുന്ന കാരണങ്ങൾ കൊണ്ട് കുഞ്ഞുങ്ങളിൽ വിട്ടുമാറാത്ത മൂക്കടപ്പ് ഉണ്ടായേക്കാം:

• പൊടിപടലങ്ങൾ

• വളർത്തുമൃഗങ്ങളുടെ രോമം

• അന്തരീക്ഷ മലിനീകരണം

മൂക്കടപ്പ് രണ്ടാഴ്ചയിൽ കൂടുതൽ നീണ്ടുനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ ശിശുരോഗ വിദഗ്ദ്ധന്റെ ഉപദേശം തേടുന്നത് നന്നായിരിക്കും.

കുഞ്ഞുങ്ങൾ ശ്വസിക്കുമ്പോൾ ശബ്ദമുണ്ടാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

നവജാത ശിശുക്കൾ ശ്വസിക്കുമ്പോൾ പലപ്പോഴും പലതരം ശബ്ദങ്ങൾ (Snorting or Noisy breathing) കേൾക്കാറുണ്ട്. ഇത് മിക്കവാറും സാധാരണമാണ്. അതിനുള്ള കാരണങ്ങൾ ഇവയാണ്:

• ചെറിയ ശ്വാസനാളം: ശ്വസന പാതകൾ വളരെ ചെറുതാണ്. ചെറിയൊരു തടസ്സം പോലും വലിയ ശബ്ദമുണ്ടാക്കാം

•  ശ്വാസകോശത്തിലെയും മൂക്കിലെയും കഫത്തിന്റെ അളവ് ഇടയ്ക്കിടെ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും

• മൂക്കുചീറ്റാൻ അവർക്ക് കഴിയാത്തതിനാൽ ശ്വസനത്തിനിടെ ശബ്ദമുണ്ടാകാം

കുഞ്ഞ് ശാന്തമായിരിക്കുകയും മറ്റ് ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, ശ്വസിക്കുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന ഇത്തരം ശബ്ദങ്ങൾ ഒരു വലിയ ആരോഗ്യപ്രശ്നമായി കരുതേണ്ടതില്ല.

മൂക്കടപ്പ് തടയാനുള്ള മുൻകരുതലുകൾ

ലളിതമായ ചില കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചാൽ കുഞ്ഞുങ്ങളിൽ മൂക്കടപ്പ് വരാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കാം:

• വീടിനുള്ളിലെ വായു ശുദ്ധമായി സൂക്ഷിക്കുക

• പുകവലി ഒഴിവാക്കുക

• കുഞ്ഞിനെ എടുക്കുന്നതിന് മുൻപ് കൈകൾ സോപ്പിട്ട് കഴുകുന്നത് അണുബാധകൾ തടയും

• കുഞ്ഞുങ്ങൾ കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ വായിൽ വെയ്ക്കാൻ സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ അവ  കഴുകി വൃത്തിയാക്കുക

• ജലദോഷമോ മറ്റ് അണുബാധകളോ ഉള്ളവരിൽ നിന്ന് കുഞ്ഞിനെ അകറ്റി നിർത്തുക

• പ്രതിരോധ കുത്തിവെയ്പ്പുകൾ കൃത്യസമയത്തുതന്നെ എടുക്കുക

മൂക്കടപ്പുള്ള കുഞ്ഞിന് ശരിയായി ഉറങ്ങാൻ കഴിയില്ല. കുഞ്ഞ് പാൽ കുടിക്കുന്നത് കുറയുകയും കൂടുതൽ കരയുകയും ചെയ്യും. ഇത് കാണുമ്പോൾ മാതാപിതാക്കൾക്ക് വല്ലാത്ത നിസ്സഹായാവസ്ഥ തോന്നുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. എങ്കിലും പരിഭ്രമിക്കേണ്ടതില്ല.

കുഞ്ഞുങ്ങൾക്കുണ്ടാകുന്ന മിക്കവാറും മൂക്കടപ്പ് താൽക്കാലികമാണ്. ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ അത് തനിയെ മാറിക്കൊള്ളും. രക്ഷിതാക്കളുടെ ശാന്തമായ സാന്നിധ്യമാണ് കുഞ്ഞിന് നൽകാവുന്നതിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും മികച്ച ഔഷധം.

മൂക്കടപ്പൊഴിവാക്കാൻ ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ മാർഗ്ഗങ്ങൾ:

• സലൈൻ ഡ്രോപ്‌സ് (Saline drops)

• സക്ഷൻ (Gentle suction)

• ഈർപ്പമുള്ള വായുസഞ്ചാരം

• കുഞ്ഞിന് ആശ്വാസം നൽകുന്ന രീതിയിൽ എടുക്കാം

• പാൽ പതിവുപോലെ നൽകുക

പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കാൻ:

• അനാവശ്യമായ മരുന്നുകൾ ഒഴിവാക്കുക

• ലക്ഷണങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുക

• മിഥ്യാധാരണകളേക്കാൾ ശാസ്ത്രീയമായ വസ്തുതകളിൽ വിശ്വസിക്കുക

ശിശുപരിചരണത്തിൽ, പൊതുവെ ഏറ്റവും ലളിതമായ മാർഗ്ഗങ്ങളാണ് ഏറ്റവും സുരക്ഷിതം.