പട്ടിക്ക് വാക്സിൻ എടുത്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, കടിയേറ്റയാൾക്ക് കുത്തിവെയ്പ്പ് എടുക്കേണ്ടതുണ്ടോ?

പട്ടികടിയേൽക്കുമ്പോൾ സാധാരണയായി ഉണ്ടാകുന്ന സംശയമാണിത്. വീട്ടിൽ ഓമനിച്ചു വളർത്തുന്ന നായ്ക്കുട്ടിയായാലും തെരുവിൽ അലയുന്ന നായയായാലും കടിയേറ്റാൽ നമ്മൾ ആശങ്കയിലാകും. പട്ടിക്ക് വാക്സിൻ എടുത്തിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ട്, നമ്മൾ  പേവിഷബാധയ്ക്കുള്ള കുത്തിവെയ്പ്പെടുക്കണ്ട കാര്യമുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് പെട്ടെന്നുത്തരം നൽകാൻ കഴിയില്ല. അതിന് ചില കാരണങ്ങളുണ്ട്. 

ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടുതുടങ്ങിയാൽ 100% മരണകാരണമാകുന്ന ചുരുക്കം ചില പകർച്ചവ്യാധികളിൽ ഒന്നാണ് പേവിഷബാധ (Rabies). അതുകൊണ്ട് തന്നെ, പൂർണ്ണമായും അപകടസാദ്ധ്യത ഒഴിവാക്കാനായുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ (Protocols) ആണ് ആരോഗ്യമേഖല സ്വീകരിച്ചു വരുന്നത്.

നമുക്ക് ഇതിന്റെ ശാസ്ത്രീയ വശങ്ങൾ വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കാം.

എന്താണ് പേവിഷബാധ? ഇതിത്ര മാത്രം അപകടകാരിയാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

റാബീസ് (Rabies) എന്ന വൈറസാണ് പേവിഷബാധയുണ്ടാക്കുന്നത്. രോഗബാധയുള്ള മൃഗങ്ങളുടെ ഉമിനീരിലൂടെയാണ് ഇത് പകരുന്നത്. ഇന്ത്യയിൽ ഭൂരിഭാഗം കേസുകളിലും പട്ടികളിലൂടെയാണ് ഇത് മനുഷ്യരിലേക്ക് എത്തുന്നത്.

പട്ടികടിയേറ്റാൽ എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു?

• തൊലിപ്പുറത്തെ മുറിവിലൂടെ വൈറസ് ശരീരത്തിനുള്ളിൽ കടക്കുന്നു

• ഇത് നാഡികളിലൂടെ (Nerves) സഞ്ചരിക്കുന്നു

• അങ്ങനെ വൈറസ് തലച്ചോറിലെത്തുന്നു

• തലച്ചോറിനെ ബാധിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ, അല്ലെങ്കിൽ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടുതുടങ്ങിയാൽ ഈ രോഗത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുക അസാധ്യമാണ്.

ലക്ഷണങ്ങൾ:

• പനി, കടിയേറ്റ ഭാഗത്ത് തരിപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ നീറ്റൽ

• അമിതമായ ഉത്കണ്ഠയും ആശയക്കുഴപ്പവും

• ഹൈഡ്രോഫോബിയ (Hydrophobia): വെള്ളം കാണുമ്പോഴും കുടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴും പേടി തോന്നുക

• അമിതമായ ദേഷ്യവും അസ്വസ്ഥതയും

• തളർച്ച

രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടുതുടങ്ങിയാൽ ചികിത്സ ഫലപ്രദമാകാറില്ല എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ഏറ്റവും ഭീകരമായ വശം.

അതുകൊണ്ടാണ് കടിയേറ്റ ഉടൻ തന്നെ നൽകുന്ന പ്രതിരോധ ചികിത്സ അഥവാ ‘പോസ്റ്റ് എക്സ്പോഷർ പ്രോഫിലാക്സിസ്’ (PEP) വളരെ നിർണ്ണായകമാകുന്നത്.

നായ്ക്കൾക്ക് വാക്സിൻ നൽകേണ്ടതിൻ്റെ പ്രധാന്യം

നായ്ക്കൾക്ക് വാക്സിൻ നൽകുന്നത് അതിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ മാത്രമല്ല, നമ്മുടെ  സമൂഹത്തിന്റെ സുരക്ഷയ്ക്ക് കൂടി വേണ്ടിയാണ്.

ഒരു പ്രദേശത്തെ 70 ശതമാനത്തോളം നായ്ക്കൾക്കും കൃത്യമായി വാക്സിൻ നൽകിയാൽ, അവിടെ പേവിഷബാധ പടരുന്നത് വലിയ തോതിൽ തടയാനാകുമെന്ന് ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു.

വാക്സിൻ എടുത്ത നായയുടെ ശരീരത്തിൽ വൈറസിനെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ആന്റിബോഡികൾ (Protective antibodies) ഉണ്ടാകുന്നു. അത്തരം നായ്ക്കളിൽ നിന്ന് പേവിഷബാധ പകരാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കുറവാണ്. ഇത് സമൂഹത്തിലാകെ രോഗം പടരാനുള്ള സാഹചര്യം ഒഴിവാക്കുന്നു.

നായ്ക്കൾക്ക് കൂട്ടത്തോടെ വാക്സിൻ നൽകുക എന്നത് തന്നെയാണ്

പേവിഷബാധ പൂർണ്ണമായും തുടച്ചുനീക്കാൻ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗം. ഇവിടെയാണ് നമ്മൾ ആദ്യം ചോദിച്ച ചോദ്യം പ്രസക്തമാകുന്നത്. 

നായ്ക്കൾക്ക് വാക്സിൻ നൽകിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ നമ്മൾ കുത്തിവെയ്പ്പെടുക്കേണ്ടതെന്തിന്?

പട്ടികടിയേറ്റ് ആശുപത്രിയിൽ എത്തുമ്പോൾ, ഡോക്ടർമാർ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കും:

• നായയ്ക്ക് നൽകിയ വാക്സിൻ രേഖകൾ യഥാർത്ഥമാണോ? കൃത്യസമയത്ത് തന്നെയാണോ വാക്സിൻ നൽകിയിട്ടുള്ളത്?

• വാക്സിൻ അവശ്യം വേണ്ട തരത്തിൽ ശീതീകരിച്ചാണോ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നത്? അത് നൽകിയ രീതി ശരിയായിരുന്നോ?

• നായ നിലവിൽ ആരോഗ്യവാനാണോ? അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ എന്തെങ്കിലും മാറ്റമുണ്ടോ?

• പ്രകോപനമില്ലാതെയാണോ നായ കടിച്ചത്?

• അടുത്ത 10 ദിവസത്തേക്ക്  നായയെ നിരീക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കുമോ?

സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ നിർബന്ധമായും ചികിത്സിക്കുക (When in doubt, treat) എന്നതാണ് പേവിഷബാധ പ്രതിരോധം സംബന്ധിച്ച ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തത്വം.

കാരണം, പേവിഷബാധയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമായിക്കഴിഞ്ഞാൽ മരണം ഏകദേശം ഉറപ്പാണ്. 

10 ദിവസത്തെ നിരീക്ഷണം: ഇതിന് പിന്നിലെ ശാസ്ത്രം

കടിയേറ്റാൽ ആ നായയെ 10 ദിവസം നിരീക്ഷിക്കണമെന്ന് പറയുന്നതിന് വ്യക്തമായ ശാസ്ത്രീയ കാരണങ്ങളുണ്ട്.

പട്ടി കടിച്ച സമയത്ത് അതിന് പേവിഷബാധ ഉണ്ടായിരുന്നു എങ്കിൽ:

• അടുത്ത 10 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ആ നായ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ ചത്തുപോവുകയോ ചെയ്യും.

നിരീക്ഷണ കാലയളവിൽ നായ പൂർണ്ണ ആരോഗ്യവാനായി തുടരുകയാണെങ്കിൽ:

• പട്ടി കടിച്ച സമയത്ത് അതിന്റെ ഉമിനീരിൽ വൈറസ് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്ന് നമുക്ക് ഉറപ്പിക്കാം. അതായത്, രോഗം പകരാൻ സാധ്യതയില്ല.

ഇതുകൊണ്ടാണ് ഡോക്ടർമാർ കടിയേറ്റ ഉടൻ തന്നെ വാക്സിനേഷൻ ആരംഭിക്കുകയും പട്ടി 10 ദിവസം കഴിഞ്ഞും ആരോഗ്യവാനാണെങ്കിൽ തുടർന്നുള്ള കുത്തിവെപ്പുകൾ വേണോ എന്നത് സംബന്ധിച്ച് പുനഃപരിശോധന നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്. വാക്സിനേഷൻ വൈകിപ്പിക്കുന്നത് വളരെ അപകടകരമായതുകൊണ്ടാണ് ആദ്യം തന്നെ അത് തുടങ്ങാൻ ഡോക്ടർ നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്. പത്തുദിവസത്തെ നിരീക്ഷണത്തിന് ശേഷം തീരുമാനം കൈക്കൊള്ളുക എന്നത് ഒട്ടും പ്രായോഗികമല്ലാത്തതിനാൽ കടിയേറ്റയുടൻ കുത്തിവെയ്പ്പ് ആരംഭിക്കുന്നു.

പട്ടികടിയേറ്റാൽ ഉടൻ ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ?

1: മുറിവ് നന്നായി കഴുകുക

ഇത് ഒരിക്കലും ഒഴിവാക്കാൻ പാടില്ലാത്ത കാര്യമാണ്.

• ഒഴുകുന്ന വെള്ളത്തിൽ (പൈപ്പ് വെള്ളത്തിൽ കഴുകാം) കുറഞ്ഞത് 15 മിനിറ്റെങ്കിലും മുറിവ്  സോപ്പിട്ട് നന്നായി കഴുകുക

• കഴുകിയ ശേഷം പൊവിഡോൺ-അയഡിൻ (Povidone-iodine) പോലുള്ള ആന്റിസെപ്റ്റിക് പുരട്ടുക.

സോപ്പിട്ട് നന്നായി കഴുകുന്നത്, മുറിവിൽ പറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്ന വൈറസുകളെ കുറെയൊക്കെ കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും.

2: ഉടനടി ചികിൽസ തേടുക

ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (WHO) കടിയുടെ തീവ്രതയനുസരിച്ച് ഇവയെ മൂന്നായി തരം തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്:

• കാറ്റഗറി I: മൃഗങ്ങളെ തൊടുകയോ അല്ലെങ്കിൽ അവയ്ക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുകയോ ആണ് ചെയ്തതെങ്കിൽ, തൊലിപ്പുറത്ത് പോറലുകൾ ഇല്ലെങ്കിൽ → വാക്സിൻ ആവശ്യമില്ല

• കാറ്റഗറി II: രക്തം വരാത്ത ചെറിയ പോറലുകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ → വാക്സിൻ ആവശ്യമാണ്

• കാറ്റഗറി III: രക്തം വരുന്ന ആഴത്തിലുള്ള മുറിവുകൾക്ക് → വാക്സിൻ + ഇമ്മ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ (RIG) ആവശ്യമാണ്

പട്ടിക്ക് വാക്സിൻ എടുത്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ പോലും, II , III വിഭാഗങ്ങളിൽ വരുന്ന മുറിവുകളാണെങ്കിൽ കൃത്യമായ വൈദ്യപരിശോധനയും ചികിത്സയും അത്യാവശ്യമാണ്.

വാക്സിനേഷൻ ഒഴിവാക്കുന്നതെപ്പോൾ?

അപകടസാധ്യത വളരെ കുറവാണെന്ന് തോന്നുന്ന ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഡോക്ടർമാർ വാക്സിൻ വേണ്ടെന്ന് വെയ്ക്കാറുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്:

• കൃത്യമായി വാക്സിൻ എടുത്തിട്ടുള്ള, രേഖകൾ ഉള്ള വളർത്തുനായയാണെങ്കിൽ.

• വാക്സിൻ എടുത്തത് അടുത്ത കാലത്താണെങ്കിൽ.

• നായയെ 10 ദിവസം നിരീക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടെങ്കിൽ.

• കടിയേറ്റ ഭാഗത്ത് തൊലി പൊട്ടിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ.

യോഗ്യതയുള്ള ഡോക്ടർക്ക് മാത്രമേ വാക്സിൻ വേണ്ടെന്ന് തീരുമാനിക്കാനുള്ള അധികാരമുള്ളൂ.

ഒരു കാര്യം പ്രത്യേകം ഓർക്കുക: കടിയേറ്റത് നിസ്സാരമായി കാണരുത്. സ്വയം വിലയിരുത്തുന്നത് വലിയ അപകടമാണ്. ഒരു ഡോക്ടറുടെ ഉപദേശം തേടാതെ ഒരിക്കലും സുരക്ഷിതരാണെന്ന് ഉറപ്പിക്കരുത്.

മുമ്പ് വാക്സിൻ എടുത്തിട്ടുള്ള വ്യക്തിയ്ക്കാണ് കടിയേറ്റതെങ്കിലോ?

നേരത്തെ പേവിഷബാധയ്ക്കുള്ള വാക്സിനുകൾ (Full course) കൃത്യമായി എടുത്തു പൂർത്തിയാക്കിയ ഒരാൾക്കാണ് വീണ്ടും കടിയേൽക്കുന്നതെങ്കിൽ ചികിത്സാ രീതിയിൽ ചില മാറ്റങ്ങൾ വരും:

• ഇവർക്ക് സാധാരണഗതിയിൽ രണ്ട് ബൂസ്റ്റർ ഡോസുകൾ (Booster doses) മാത്രമേ ആവശ്യമായി വരാറുള്ളൂ.

• ആഴത്തിലുള്ള മുറിവുകളാണെങ്കിൽ പോലും ഇങ്ങനെയുള്ളവർക്ക് റാബീസ് ഇമ്മ്യൂണോഗ്ലോബുലിൻ (RIG) നൽകേണ്ടി വരാറില്ല.

അതുകൊണ്ടാണ് മൃഗഡോക്ടർമാർ, മൃഗങ്ങളെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നവർ തുടങ്ങിയ അപകടസാധ്യത കൂടുതലുള്ള ആളുകൾ മുൻകൂട്ടിത്തന്നെ വാക്സിൻ (Pre-exposure vaccination) എടുക്കുന്നത്. 

തിരുത്തപ്പെടേണ്ട ചില ധാരണകൾ 

പേവിഷബാധയെക്കുറിച്ച്

നമ്മുടെ ഇടയിൽ ചില തെറ്റിദ്ധാരണകളുണ്ട്.

കാഴ്ച്ചയിൽ നല്ല ആരോഗ്യം തോന്നിക്കുന്ന പട്ടിയാണ് കടിച്ചതെങ്കിൽ കടിയേറ്റയാൾക്ക് പ്രശ്നമൊന്നുമുണ്ടാകില്ല എന്നത് തികച്ചും തെറ്റാണ്.

പേവിഷബാധയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ പുറത്തുവരാൻ സമയമെടുക്കും. അതുകൊണ്ട് പട്ടി ആരോഗ്യവാനായി ഇരിക്കുന്നത് കൊണ്ട് മാത്രം കടിയേറ്റയാൾ സുരക്ഷിതനാണെന്ന് അർത്ഥമില്ല. ഈ സാഹചര്യത്തിലും വൈദ്യപരിശോധന നിർബന്ധമാണ്.

പട്ടി കടിച്ചത് ചെറിയ തോതിലാണെങ്കിൽ കുഴപ്പമില്ല എന്ന ധാരണയും ശരിയല്ല. 

തൊലിപ്പുറത്ത് ചെറിയ പോറലുകൾ ഉണ്ടായാൽ പോലും വൈറസ് ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ചെറിയ മുറിവുകളെയും നിസ്സാരമായി കാണരുത്.

തെരുവുനായ്ക്കളെ കൊന്നൊടുക്കിയാൽ പേവിഷബാധ ഇല്ലാതാക്കാം എന്നൊരു തെറ്റിദ്ധാരണയും ചിലർക്കുണ്ട്. നായ്ക്കളെ കൊന്നൊടുക്കുന്നതല്ല, അവയ്ക്ക് കൂട്ടമായി വാക്സിൻ നൽകുന്നതാണ് (Mass vaccination) പേവിഷബാധ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മാർഗ്ഗം എന്നാണ് വിദഗ്ധർ പറയുന്നത്.

ഭീതി വേണ്ട, അവബോധം വേണം

പേവിഷബാധയെ പേടിക്കുകയല്ല, ശരിയായ അറിവിലൂടെ പ്രതിരോധിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്. പട്ടിക്ക് വാക്സിൻ എടുത്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇല്ലെങ്കിലും കടിയേറ്റാൽ ഉടൻ ഡോക്ടറെ കണ്ട് കൃത്യമായ ഉപദേശം തേടുക.

ലോകത്ത് പേവിഷബാധ മൂലമുള്ള മരണങ്ങൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്ന രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇന്ത്യ. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗം മരണങ്ങളും കൃത്യമായ മുൻകരുതലുകൾ സ്വീകരിക്കാത്തതിനാൽ സംഭവിച്ചതുമാണ്. 

പേവിഷബാധ നിയന്ത്രിക്കാൻ താഴെ പറയുന്നവ അത്യാവശ്യമാണ്:

• വളർത്തുനായ്ക്കൾക്ക് കൃത്യസമയത്ത് വാക്സിൻ നൽകുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കുക.

• പേവിഷബാധയെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ അപകടങ്ങളെക്കുറിച്ചും പൊതുജനത്തെ ബോധവാന്മാരാക്കുക.

• കടിയേറ്റാലുടൻ സോപ്പിട്ട് കഴുകുന്നത് വൈറസിനെ നശിപ്പിക്കാനുള്ള ഏറ്റവും ലളിതവും ഫലപ്രദവുമായ വഴിയാണ്.

• സമയം കളയാതെ ഡോക്ടറുടെ ഉപദേശം തേടുക.

• അശാസ്ത്രീയ ചികിത്സകൾക്കും മിഥ്യാധാരണകൾക്കും പിന്നാലെ പോകാതിരിക്കുക.

പരിഭ്രാന്തി പരത്തുകയല്ല, രോഗം വരാതെ തടയുക എന്നതായിരിക്കണം നമ്മുടെ ലക്ഷ്യം.

പട്ടികടിയേറ്റാൽ ചെയ്യേണ്ടത്:

• സോപ്പും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് നന്നായി കഴുകുക.

•  ഒട്ടും സമയം കളയാതെ അടുത്തുള്ള ആശുപത്രിയിൽ എത്തുക.

• ലക്ഷണങ്ങൾക്കായി കാത്തിരിക്കരുത്

• വാക്സിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങളിൽ വിശ്വസിക്കരുത് 

കടിയേറ്റ ഉടൻ തന്നെ കൃത്യമായ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചാൽ പേവിഷബാധ പ്രതിരോധിക്കാൻ സാധിക്കും. സമയം നഷ്ടമാക്കാതെ പ്രവർത്തിച്ചാൽ മാത്രമേ അത് സാധ്യമാകൂ.

വാക്സിൻ എടുത്ത നായ്ക്കൾ അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു എന്നത് ശരിയാണ്. എങ്കിലും പേവിഷബാധയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ‘മുൻകരുതൽ ജീവൻ രക്ഷിക്കും’ എന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ യാഥാർത്ഥ്യം.

എന്തെങ്കിലും സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ ഒട്ടും വൈകാതെ യോഗ്യതയുള്ള ഒരു ഡോക്ടറെ കണ്ട് ഉപദേശം തേടാൻ മടിക്കരുത്.