നമുക്ക് ഏറ്റവും വേണ്ടപ്പെട്ട ആരെങ്കിലും ചേർത്തുപിടിക്കുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ശാന്തത അനുഭവപ്പെടുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? കുഞ്ഞിനെ നെഞ്ചോടു ചേർക്കുമ്പോൾ അമ്മയും കുഞ്ഞും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ ദൃഢമാവുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണ്? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കെല്ലാം ഉത്തരം നൽകുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നത് ഓക്സിടോസിൻ എന്ന അത്ഭുതകരമായ ഒരു ചെറുകണികയാണ്. ‘സ്നേഹഹോർമോൺ’ (Love Hormone) അല്ലെങ്കിൽ ‘ആലിംഗന രാസവസ്തു’ (Cuddle Chemical) എന്ന് പൊതുവെ  അറിയപ്പെടുന്ന ഓക്സിടോസിൻ, മനുഷ്യശരീരത്തിലെ ഹോർമോണുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും കൗതുകമുണർത്തുന്ന ഒന്നാണ്.

പ്രണയത്തിലും ആലിംഗനങ്ങളിലും മാത്രം ഒതുങ്ങി നിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല ഓക്സിടോസിൻ. അതിജീവനം, സഹാനുഭൂതി, മാതൃത്വം, സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ഇതിന് ആഴമേറിയ ബന്ധമുണ്ട്. ഈ സ്നേഹ ഹോർമോൺ ഇല്ലായിരുന്നുവങ്കിൽ, നമ്മുടെ വൈകാരികവും സാമൂഹികവുമായ ലോകം ഇന്നത്തേതിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായേനെ.

എന്താണ് ഓക്സിടോസിൻ?

തലച്ചോറിലെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗമായ ഹൈപ്പോതലാമസിൽ   ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ന്യൂറോപെപ്റ്റൈഡ് ഹോർമോൺ ആണ് ഓക്സിടോസിൻ.   ഹൈപ്പോതലാമസിൽ നിന്ന് പിറ്റ്യൂട്ടറി ഗ്രന്ഥിയുടെ പിൻഭാഗം (Posterior Pituitary Gland) വഴി ഇത് രക്തത്തിലേക്ക് കലരുന്നു. ഹോർമോണായും  ന്യൂറോട്രാൻസ്മിറ്ററായും ഓക്സിടോസിൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. അതായത്, ഒരേ സമയം ശരീരത്തെയും മനസ്സിനെയും സ്വാധീനിക്കാൻ  ഇതിനു കഴിയുമെന്നർത്ഥം.

ഓക്സിടോസിന്റെ വിവിധ ധർമ്മങ്ങൾ

1. പ്രസവത്തിലും മാതൃത്വത്തിലും

• ഓക്സിടോസിനെ “പ്രസവ ഹോർമോൺ” (Birth Hormone) എന്നും പറയാറുണ്ട്. കാരണം, പ്രസവസമയത്ത് ഗർഭപാത്രം സങ്കോചിക്കാൻ (Uterine Contractions) ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

• പ്രസവശേഷം മുലപ്പാൽ പുറത്തേക്ക് ഒഴുകാൻ സഹായിക്കുകയും മുലയൂട്ടൽ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

• ഓക്സിടോസിൻ്റെ അളവ് കൂടുതലുള്ള അമ്മമാർക്ക് കുഞ്ഞുങ്ങളുമായുള്ള വൈകാരിക ബന്ധം ശക്തമായിരിക്കുമന്ന് പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

2. സ്നേഹം, വിശ്വാസം, സാമൂഹിക ബന്ധം

• ആലിംഗനം, ചുംബനം, ശാരീരിക അടുപ്പം തുടങ്ങിയ വൈകാരിക നിമിഷങ്ങളിൽ ഓക്സിടോസിൻ തലച്ചോറിൽ കുതിച്ചുയരുന്നു.

• ഇത് വിശ്വാസവും സഹാനുഭൂതിയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു, പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊത്ത് സമയം ചെലവഴിക്കുമ്പോൾ, സുരക്ഷിതത്വവും അടുപ്പവും അനുഭവിക്കാൻ ഓക്സിടോസിൻ സഹായിക്കുന്നു.

• ഓക്സിടോസിൻ്റെ അളവ് കൂടുതലുള്ള പങ്കാളികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഏറെ സംതൃപ്തി നൽകുന്നതാകുമെന്ന് പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

3. മാനസിക സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുന്നതിനും മാനസികാരോഗ്യത്തിനും

• ശരീരത്തിലെ പ്രധാന സമ്മർദ്ദ ഹോർമോണായ കോർട്ടിസോളിന്റെ അളവ് ഓക്സിടോസിൻ കുറയ്ക്കുന്നു.

• ഇത് ശാന്തത നൽകുകയും ഉത്കണ്ഠയുടെ (Anxiety) കാഠിന്യം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

• ഓക്സിടോസിൻ അളവ് സമതുലിതാവസ്ഥയിലുള്ളവർക്ക് വൈകാരിക സമ്മർദ്ദങ്ങളെ (Emotional Stress) നന്നായി കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്ന് പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു.

4. ദൈനംദിന ബന്ധങ്ങളിൽ

• പ്രണയബന്ധങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങി നിൽക്കുന്നതല്ല ഓക്സിടോസിൻ്റെ വ്യാപ്തി. സുഹൃത്തുക്കളുടെ കൂട്ടായ്മയിൽ ചിരി പടർത്തുമ്പോഴും അപരിചിതരെ സഹായിക്കുമ്പോഴും വളർത്തുമൃഗങ്ങളോടൊപ്പം സമയം ചെലവഴിക്കുമ്പോൾ പോലും മസ്തിഷ്ക്കത്തിൽ ഓക്സിടോസിൻ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പടുന്നുണ്ട്.

• ആരോഗ്യകരമായ സമൂഹത്തിന്റെ ആധാരമായ സാമൂഹിക പെരുമാറ്റം, സഹകരണം, സഹാനുഭൂതി തുട ഓക്സിടോസിൻ പ്രേരണ നൽകുന്നു.

ഓക്സിടോസിനും ആരോഗ്യവും

• ഓക്സിടോസിൻ കുറയുമ്പോൾ: ഇത് പ്രസവശേഷമുള്ള വിഷാദം (Postpartum Depression), സാമൂഹിക ഉത്കണ്ഠ (Social Anxiety), വൈകാരിക ബന്ധങ്ങളിലെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമായേക്കാം.

• ഓക്സിടോസിൻ കൂടുമ്പോൾ: ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ, ഇത് ആളുകളെ അമിതമായി വിശ്വസിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ദൗർബല്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്‌തേക്കാം.

ഓക്സിടോസിൻ സ്വാഭാവികമായി വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള വഴികൾ

• ആലിംഗനവും സ്പർശനവും: കൈകോർത്തു പിടിക്കുന്നത് പോലുള്ള ലളിതമായ പ്രവൃത്തികൾ പോലും ഓക്സിടോസിൻ വർദ്ധിപ്പിക്കും.

• ദയയുള്ള പ്രവൃത്തികൾ: ഒരാളെ സഹായിക്കുന്നത്, സഹായം ചെയ്യുന്നവരിലും സ്വീകരിക്കുന്നവരിലും ഓക്സിടോസിൻ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

• മൈൻഡ്ഫുൾനെസ്സ് പരിശീലനം: ധ്യാനവും യോഗയും ഓക്സിടോസിന്റെ സന്തുലിതാവസ്ഥ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു.

• വളർത്തുമൃഗങ്ങൾ: ഒരു നായയെയോ പൂച്ചയെയോ തലോടുന്നത് മനുഷ്യനിലും മൃഗത്തിലും ഓക്സിടോസിൻ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു!

മനുഷ്യരെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ജൈവപരമായ കാന്തിക ശക്തിയാണ് ഓക്സിടോസിൻ. പ്രസവം മുതൽ സൗഹൃദം വരെ, സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുന്നത് മുതൽ പ്രണയം വരെ, ഇത് നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലുടനീളം അദൃശ്യമായ ബന്ധങ്ങൾ നെയ്യുന്നു. സ്നേഹം, ദയ, കരുതൽ എന്നിവയിലൂടെ ഓക്സിടോസിനെ പരിപോഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ, നമ്മൾ നമ്മുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുക മാത്രമല്ല, കൂടുതൽ കരുണയുള്ള ഒരു സമൂഹത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുക കൂടിയാണ് ചെയ്യുന്നത്.